Jedna od najvećih hrišćanskih svetinja – Časni pojas Presvete Bogorodice – stigla je u Srbiju prvi put posle gotovo 650 godina, a hiljade vernika već su se okupile da se poklone relikviji koju pravoslavni svet vekovima smatra čudotvornom.

Prema crkvenom predanju, Presveta Bogorodica sama je isplela pojas od kamilje dlake još za života. U tadašnje vreme bio je običaj da devojke pred udaju svojim budućim muževima poklanjaju ručno tkani pojas, ali kako je Bogorodica ostala devica, pojas je sačuvala uz sebe do kraja života.

Neposredno pred Uspenje, prema predanju, predala ga je apostolu Tomi. Upravo zbog toga se ova relikvija smatra jednim od najdragocenijih predmeta ranog hrišćanstva.

Kako je pojas stigao do Srba

Istorijski izvori navode da je pojas vekovima čuvan u Jerusalimu, a zatim je prenet u Carigrad, tadašnje središte Vizantije. U 4. veku dospeva u carske odaje, gde ga je carica Pulherija ukrasila zlatnim nitima koje se i danas vide na pojedinim delovima svetinje.

Tokom burne istorije, pojas je više puta premeštan – iz Carigrada u Kapadokiju, pa ponovo vraćan u prestonicu Vizantije. Deo svetinje izgubljen je tokom krstaških pohoda i pljačke Carigrada u 13. veku, kada su krstaši odneli mnoge dragocenosti na Zapad.

Ipak, najveći deo pojasa ostao je sačuvan na pravoslavnom istoku.

Do srpskih ruku dolazi posle čuvene Bitke kod Velbužda 1330. godine, kada srpska vojska odnosi pobedu nad Bugarima. Tada, prema predanju i istorijskim zapisima, deo Časnog pojasa i čestica Časnog krsta prelaze u posed srpskih vladara.

Knez Lazar kasnije ovu ogromnu svetinju daruje manastiru Vatoped na Svetoj Gori, gde se i danas čuva u oltaru saborne crkve.

U samom manastiru postoji freska na kojoj knez Lazar drži kivot sa pojasom i predaje ga Vatopedu, što se smatra jednim od najvažnijih svedočanstava o vezi Srbije i ove svetinje.

Svetinja koja retko napušta Svetu Goru

Na Svetoj Gori važe pravila stara više od hiljadu godina, pa Časni pojas veoma retko napušta Atos. O tome odlučuje Sveta epistasija – upravno telo sastavljeno od predstavnika svih 20 svetogorskih manastira.

Prenošenje relikvije obavlja se po strogo propisanim crkvenim pravilima i uz posebne liturgijske obrede.

Monasi iz Vatopeda ističu da se pojas iznosi samo u posebnim prilikama, uglavnom kada se veruje da vernom narodu treba uteha, duhovno okrepljenje ili blagoslov Presvete Bogorodice.

Kada je svetinja svojevremeno doneta u Rusiju, poklonilo joj se više od četiri miliona ljudi.

Vernici veruju u čuda i isceljenja

Časni pojas Presvete Bogorodice vekovima prati glas o čudima i isceljenjima. U pravoslavnoj tradiciji posebno se vezuje za pomoć ženama koje ne mogu da ostanu u drugom stanju, ali i za isceljenje teških bolesti.

U manastiru Vatoped postoji običaj da se hodočasnicima dele male osveštane trake koje su doticale samu relikviju. Veruje se da nose blagoslov Presvete Bogorodice.

Sveštenici objašnjavaju da se čuda ne vezuju samo za predmet, već za veru ljudi koji mu prilaze.

– Časni pojas za vernike predstavlja nepresušni izvor utehe, blagodati i nade. Kroz njega se, prema učenju Crkve, projavljuje ljubav Majke Božje prema ljudima – navode duhovnici.

Svetinja stara gotovo 2.000 godina

Pretpostavlja se da je pojas star skoro dva milenijuma, što ga čini jednom od najstarijih hrišćanskih relikvija koje su sačuvane do danas.

Dolazak ove svetinje u Srbiju mnogi vernici smatraju istorijskim događajem, a redovi ispred hramova već su ogromni.

Za pravoslavni narod, dolazak Časnog pojasa Presvete Bogorodice nije samo susret sa relikvijom, već i sa delom istorije hrišćanstva koji je vekovima povezivao Jerusalim, Carigrad, Svetu Goru i Srbiju.