Uloga Kine kao nezvaničnog posrednika u najnovijem ratu na Bliskom istoku privlači sve veću pažnju širom sveta, dok Peking nastoji da se predstavi kao odgovorna globalna sila u trenutku kada potezi Sjedinjenih Američkih Država dodatno opterećuju njihove dugogodišnje saveze.

Međunarodni diplomatski profil Kine poslednjih godina primetno je ojačao, pre svega zahvaljujući aktivnijem angažovanju njenih diplomata. Iako je Peking dugo izbegavao dublje uključivanje u sukobe daleko od svojih granica, vremenom se nametnuo kao važan faktor u pokušajima posredovanja u krizama, od jugoistočne Azije do Evrope, navodi Asošijeted pres.

Kada je reč o ratu sa Iranom, Kina formalno nije zvanični posrednik, ali sve strane, uključujući Vašington i Teheran, priznaju da je imala značajnu ulogu u pokušajima da se sukob smiri i spreči dalje širenje krize.

Stručnjaci ocenjuju da kineski diplomatski pristup u više međunarodnih sukoba ima sličan obrazac i da su rezultati takve politike do sada bili mešoviti. Ipak, naglašava se da Peking pokušava da proširi uticaj upravo u trenutku kada potezi administracije Donalda Trampa povećavaju tenzije sa tradicionalnim američkim diplomatskim partnerima.

Peking ima poseban uticaj na Teheran

U slučaju rata sa Iranom, stručnjaci smatraju da Kini posebnu težinu daju njene bliske ekonomske i političke veze sa Teheranom. Taj uticaj postaje još važniji u trenutku kada sukob ugrožava globalno snabdevanje energentima, posebno u Aziji.

Donald Tramp je izjavio da veruje da je Kina pomogla da Iran bude podstaknut na pregovore o krhkom primirju, koje je u međuvremenu produženo.

Diplomate su rekle Asošiejted presu da je Peking, kao najveći kupac iranske nafte pod sankcijama, iskoristio svoj uticaj da Iran vrati za pregovarački sto i podstakne istorijske direktne razgovore održane ranije ovog meseca u Pakistanu.

Kina nije zvanično potvrdila takvu verziju događaja. Istraživačica Jaki Li iz Škole za međunarodne studije S. Radžaratnam pri Tehnološkom univerzitetu Nanjang u Singapuru ocenila je da Peking verovatno ne želi da ostavi utisak da deluje kao deo bezbednosnog okvira predvođenog Sjedinjenim Američkim Državama.

Kina koristi ekonomsku moć kao glavno diplomatsko oružje

Partner konsultantske kuće Ejdža grup Džordž Čen ocenio je da je kineska uloga u iranskoj krizi praktično nezamenljiva. Kao najveći kupac iranske nafte, Kina ima savete koji u Teheranu imaju posebnu težinu.

On je ukazao i na to da je Kina jedna od retkih država koja je u Ujedinjenim nacijama pokazala razumevanje za poziciju Irana.

Pored toga, prema navodima američke vlade, iranski program balističkih raketa razvijan je uz kinesku tehnologiju, dok Kina prodaje industrijske komponente dvostruke namene koje mogu biti iskorišćene i za proizvodnju raketa.

Iako Kina u aktivnom posredovanju nema tako neposredan uticaj kao Pakistan ili ključne arapske države Persijskog zaliva, ona zauzima jedinstvenu poziciju kao glavni ekonomski partner mnogih zemalja u tom regionu.