Američka vojska je, posle više od dve decenije, završila povlačenje iz jedne od svojih najvažnijih vojnih baza u Iraku, čime je formalno okončano dugotrajno prisustvo SAD u ključnim objektima širom zemlje. Ovaj potez deo je postepenog procesa koji je započet nakon zvaničnog zahteva iračke vlade iz 2023. godine i predstavlja jednu od najznačajnijih promena u bezbednosnoj arhitekturi Iraka od invazije 2003. godine.
Iračka vlada je saopštila da su američke snage u potpunosti napustile sve vojne objekte na teritoriji Iraka, sa jedinim izuzetkom poluautonomnog regiona Kurdistan. Time je stavljeno do znanja da centralne vlasti u Bagdadu ponovo preuzimaju punu kontrolu nad bezbednosnim strukturama u najvećem delu zemlje.
Prema informacijama koje prenose američki mediji, iračko Ministarstvo odbrane potvrdilo je da je poslednja grupa američkih vojnih savetnika napustila vazduhoplovnu bazu Al-Asad, koja se nalazi u provinciji Anbar, na zapadu Iraka. Al-Asad je godinama bila jedna od najvažnijih tačaka raspoređivanja američkih snaga, logistike i komandovanja, ali i simbol dugotrajnog američkog vojnog prisustva u zemlji.
Postepeno povlačenje posle zahteva Bagdada
Povlačenje SAD nije sprovedeno iznenada, već je rezultat dugog i pažljivo tempiranog procesa koji je započeo nakon što je iračka vlada 2023. godine formalno zatražila redefinisanje i smanjenje stranog vojnog prisustva. U okviru tog procesa, međunarodna koalicija predvođena Sjedinjenim Državama za borbu protiv Islamske države povukla se i iz sedišta Zajedničke operativne komande, prepustivši objekte i infrastrukturu u potpunosti iračkim snagama bezbednosti.
Ovaj razvoj događaja dodatno je naglasio ambiciju Iraka da obnovi i učvrsti svoj suverenitet u oblasti bezbednosti, posle godina oslanjanja na strane vojne kontingente, prvo tokom okupacije, a kasnije tokom borbe protiv Islamske države.
Kurdistan ostaje izuzetak
Uprkos povlačenju iz ostatka zemlje, američke snage i dalje ostaju prisutne u bazi Harir, u provinciji Erbil, na teritoriji Kurdistana. Ovaj region funkcioniše kao autonomni federalni entitet sa sopstvenom vladom, parlamentom i bezbednosnim strukturama, što je definisano iračkim ustavom. Kurdistan nije u potpunosti pod neposrednom kontrolom centralnih vlasti u Bagdadu, što omogućava poseban status američkog prisustva.
Američko vojno prisustvo u Kurdistanu smatra se strateški značajnim, kako zbog regionalnih bezbednosnih procena, tako i zbog praćenja šire situacije na Bliskom istoku, uključujući Iran, Siriju i aktivnosti raznih naoružanih grupa.
Dvadeset godina promenljivog vojnog angažmana
Američko vojno prisustvo u Iraku prolazilo je kroz više faza od invazije 2003. godine. Na vrhuncu okupacije, broj američkih vojnika u zemlji dostizao je oko 170.000. Godine 2011, tadašnji predsednik SAD Barak Obama naredio je potpuno povlačenje američkih snaga.
Napadi, tenzije i simbolika baze Al-Asad
Povlačenje iz baze Al-Asad dolazi u trenutku pojačanih regionalnih tenzija između Sjedinjenih Država i Irana. Tokom prethodnih godina, američke snage u ovoj bazi bile su meta desetina napada koje su izvodile različite oružane grupe.
U januaru 2020. godine, Iran je izveo napad balističkim raketama na bazu Al-Asad, kao odgovor na američki napad dronom na aerodrom u Bagdadu, u kojem je ubijen iranski general Kasem Sulejmani. Nakon događaja od 7. oktobra 2023. godine i eskalacije sukoba u regionu, baza je ponovo bila meta napada, uključujući i incident u avgustu 2024. godine, kada je ranjeno pet američkih vojnika i još dva američka državljanina.
Nova faza odnosa Bagdada i Vašingtona
Irački zvaničnici su poručili da će buduća saradnja sa Sjedinjenim Državama biti zasnovana na bilateralnim sporazumima i fokusirana na obuku iračkih snaga, nabavku vojne opreme, zajedničke vežbe i operativnu koordinaciju. Time se odnosi pomeraju sa direktnog vojnog prisustva ka ograničenijem, partnerskom bezbednosnom okviru.
BONUS VIDEO
Komentari (0)