Kada se danas razmišlja o zanimanjima koja donose visoke zarade, najčešće se pomisli na stručnjake iz IT sektora, menadžere, bankare ili lekare specijaliste. Međutim, podaci iz vremena bivše Jugoslavije pokazuju da je krajem osamdesetih godina vrh liste izgledao prilično drugačije.

Podaci objavljeni početkom 1989. godine, koji su se odnosili na prijavljene prihode ostvarene tokom 1988, otkrivaju zanimljivu sliku tadašnjeg tržišta. Među ljudima sa najvećim prijavljenim prihodima nisu dominirali političari niti direktori velikih državnih sistema.

Ko je tada bio na vrhu?

Među građanima sa najvišim prijavljenim prihodima nalazili su se privatni ugostitelji, pevači narodne muzike, trgovački putnici, predstavnici stranih kompanija, fudbaleri, likovni umetnici, novinari i univerzitetski profesori.

Apsolutni rekorder bio je privatni ugostitelj iz Skoplja, koji je za 1988. godinu prijavio prihod od čak 171 milion tadašnjih dinara.

U Beogradu je najveći prijavljeni prihod imao pevač narodne muzike, sa 142 miliona dinara. U Zagrebu je prvo mesto zauzeo trgovački predstavnik sa prijavljenih 61 milion dinara.

U Ljubljani je najveći prihod prijavio akademski vajar, koji je tokom te godine ostvario 28 miliona dinara. Za Sarajevo podaci u tada objavljenoj statistici nisu bili dostupni.

Zašto su baš ova zanimanja bila tako visoko?

Danas može delovati neobično što su se na vrhu nalazili ugostitelji, izvođači, trgovci i umetnici. Ipak, tadašnja privreda i način poslovanja stvarali su drugačije mogućnosti za ostvarivanje visokih prihoda.

Trgovački putnici imali su značajnu ulogu u poslovanju sa različitim tržištima, dok su predstavnici stranih kompanija bili povezani sa poslovima koji su imali međunarodnu komponentu. Istovremeno, popularni izvođači i pojedini umetnici mogli su da ostvare veoma visoke prihode zahvaljujući svom radu i potražnji publike.

Zanimljivo je i to što se političari nisu pojavili na vrhu objavljene liste. Međutim, ove podatke treba posmatrati u njihovom tadašnjem poreskom kontekstu, jer se radilo o prijavljenim oporezivim prihodima fizičkih lica.

Poreska osnovica pritom nije bila identična u svim republikama, već se obračunavala u odnosu na prosečni lični dohodak u svakoj republici. Zbog toga poređenje pojedinačnih iznosa između različitih sredina treba posmatrati sa određenom rezervom.

Kako se promenila slika najplaćenijih zanimanja?

Više od tri decenije kasnije, ova lista je zanimljiva upravo zato što pokazuje koliko se promenio svet rada. Poslovi koji su nekada omogućavali izuzetno visoke prihode danas više nisu među prvim asocijacijama kada se govori o najplaćenijim zanimanjima.

U međuvremenu su snažno porasle oblasti poput informacionih tehnologija, finansija i drugih sektora zasnovanih na savremenim tehnologijama. Istovremeno, neka zanimanja koja su krajem osamdesetih bila veoma unosna izgubila su deo nekadašnjeg značaja.

Podaci iz tog perioda zato nisu samo zanimljivost iz prošlosti. Oni pokazuju koliko se zajedno sa privredom, tehnologijom i načinom poslovanja menjaju i zanimanja koja donose najveće prihode, piše Avaz.ba.