KO JE BIO JUG BOGDAN? Epska poezija nije uvek svoje junake nazivala pravim imenima ali uz malo istraživanja lako se dolazi do istine

Vratko Nemanjić, u epskoj narodnoj poeziji poznatiji kao Jug Bogdan, je bio srpski vojvoda, župan i knez iz sredine 14. veka.

Jugovići
Jugovići, Foto: Youtube /Print scren

Iako su istorijski podaci o ovoj znamenitoj istorijskoj ličnosti veoma oskudni, na osnovu rodoslova dinastije Nemanjića zna se da mu je Stefan Nemanja bio čukundeda, pradeda veliki župan i kralj Vukan Nemanjić, a deda župan Dimitrije Nemanjić ktitor manastira Davidovice i svetitelj Srpske pravoslavne crkve koji se slavi 7. oktobra. Otac mu je bio župan Vratislav.

Volite li našu epsku poeziju?

Ukupan broj glasova: 96

  • Da, mislim da je ona bitan deo naše tradicije: 93% (89)
  • Ne baš, malo mi je dosadna: 7% (7)

Istorija kaže da je potomak Vratka Nemanjića ćerka Milica koja se oko 1353. godine udala za Lazara Hrebeljanovića, u narodnoj poeziji cara Lazara, koji je poveo srpsku vojsku u Kosovski boj. Vratko je imao i sina, župana Nikolu Vratkovića, koji je sahranjen 1389. godine u Nemanjinoj zadužbini, manastiru Svetog Nikole kod Kuršumlije. Vratko Nemanjić je bio vojvoda na dvoru svog bratanca, cara Dušana Silnog i imao je važnu ulogu u građanskom ratu u Vizantiji.

Istorijski podaci kažu da je upravljao oblašću oko Davidovice. A arheološka istraživanja na prostoru tvrđave u Prokuplju utvrdila su da je ona podignuta u poslednjoj četvrtini 14. veka, u vreme kada je knez Lazar vladao tim područjem. Zato se veruje da je Toplicu dodelio na upravu svom tastu. U prilog tome ide i predanje koje se čuva među najbrojnijim stanovnicima sela Grobnice, kraj koga se manastir nalazi. Oni se prezivaju Bogdanovići i tvrde da potiču od Jug Bogdana.

Jugovići
Jugovići, Foto: Youtube /Print scren

Vratko ili ne? Neki autori smatraju da epski Jug Bogdan nije baziran na istorijskoj ličnosti Vratka Nemanjića.

Za razliku od dva istorijski poznata potomka, u narodnoj pesmi Jug Bogdan, osim ćerke Milice ima i devetoricu sinova: Boška, Damjana, Mitra, Momira, Nenada, Nikolu, Petra, Vojina i Stepana. Svi oni, na čelu sa ocem, vodeće su ličnosti pesama pretkosovskog i kosovskog ciklusa.

Ali, u narodnim stihovima su dosta različito opevani. U pesmi "Banović Strahinja", Jug Bogdan sa sinovima je predstavljen u negativnom svetlu, kao slabić i kukavica koji se plaši Turaka. A u pesmama koje pripadaju kasnijem periodu, ciklusu pesama koje opisuju događaje u vreme Kosovskog boja u kom je i poginuo, on i njegovi sinovi predstavljaju simbol hrabrosti, junaštva, žrtvovanja i simboličnu predstavu stradanja srpskog naroda u toj bici. Narodna tradicija očuvana u pesmi, opisuje kako je Jug Bogdan predvodio desno krilo srpske vojske, a pominje se i kao jedan od likova u istorijskoj tragediji Stefana Stefanovića iz 1825. godine "Smrt Uroša V".

Povezane vesti